Wat is een modelcontract energie en hoe werkt het?

Basis

Wat is een modelcontract energie?

Een modelcontract energie is een energiecontract met een gestandaardiseerde opzet en modelvoorwaarden. Energieleveranciers moeten deze contracten aanbieden, zodat consumenten aanbiedingen op een herkenbare basis kunnen vergelijken.

Het woord ‘modelcontract’ zegt vooral iets over de vorm van de overeenkomst. Het is geen derde tariefsoort naast vast en variabel. Een modelcontract kan sinds 2026 juist vaste óf variabele tarieven hebben.

De standaardisatie betekent niet dat ieder aanbod financieel hetzelfde is. De leverancier vult onder andere de tarieven, vaste leveringskosten, terugleververgoeding, terugleverkosten, het energieproduct en bepaalde servicevoorwaarden in. Daardoor kunnen de totale kosten per leverancier sterk verschillen.

Het modelcontract geeft je dus een vaste vergelijkingsbasis, maar neemt de uiteindelijke keuze niet voor je weg.

Waarom bestaat het modelcontract?

Energiecontracten kunnen verschillen in naam, tariefstructuur, looptijd, acties en voorwaarden. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om twee aanbiedingen eerlijk naast elkaar te leggen.

Het modelcontract is bedoeld om een deel van die verschillen weg te nemen. De opzet en modelvoorwaarden zijn herkenbaar, waardoor je beter kunt zien welke onderdelen de leverancier zelf heeft ingevuld.

Je kunt daardoor gerichter vergelijken op:

• leveringstarieven voor stroom en gas;
• vaste leveringskosten;
• terugleververgoeding;
• terugleverkosten;
• looptijd;
• tariefzekerheid;
• opzegvoorwaarden;
• leverancierspecifieke service.

Varianten

Welke modelcontracten zijn er sinds 2026?

Sinds 2026 bestaan er twee officiële modelcontracten: een vast modelcontract met een looptijd van twaalf maanden en een variabel modelcontract voor onbepaalde tijd. Het verschil zit vooral in de looptijd, tariefzekerheid en mogelijkheid om tussentijds op te zeggen.

Bij het vaste modelcontract kunnen veranderingen in belastingen, overheidsheffingen en netbeheerkosten nog wel worden doorberekend. Een vast leveringstarief betekent daarom niet dat je volledige energierekening twaalf maanden exact gelijk blijft.

Hoe werkt het vaste modelcontract?

Het vaste modelcontract heeft een looptijd van precies twaalf maanden. De afgesproken leveringstarieven voor stroom en gas blijven tijdens deze looptijd vast.

Dit geeft meer prijszekerheid dan een variabel modelcontract. Je weet gedurende één jaar welk leveringstarief je betaalt, al blijven je uiteindelijke kosten afhankelijk van je verbruik, belastingen en netbeheerkosten.

Een vast modelcontract kan passen als je:

• één jaar zekerheid over je leveringstarieven wilt;
• niet meerdere keren per jaar tariefwijzigingen wilt volgen;
• verwacht dat je situatie het komende jaar redelijk stabiel blijft;
• flexibiliteit minder belangrijk vindt dan prijszekerheid.

Zeg je het vaste modelcontract vóór de einddatum op, dan kan de leverancier een opzegvergoeding rekenen. Controleer deze voorwaarden daarom vóór het afsluiten.

Hoe werkt het variabele modelcontract?

Het variabele modelcontract heeft geen vaste einddatum. De leveringstarieven kunnen tijdens het contract veranderen.

De leverancier kan tarieven en relevante onderdelen rond teruglevering aanpassen op 1 januari, 1 april, 1 juli en/of 1 oktober. Dat betekent niet dat iedere leverancier de tarieven automatisch vier keer per jaar wijzigt, maar wel dat dit de mogelijke vaste wijzigingsmomenten zijn.

Een variabel modelcontract kan passen als je:

• niet voor een vaste periode wilt tekenen;
• later opnieuw wilt vergelijken;
• flexibel wilt kunnen overstappen;
• accepteert dat je tarieven tussentijds kunnen stijgen of dalen.

Flexibiliteit betekent niet automatisch dat het contract voordelig is. Vergelijk daarom altijd de actuele tarieven en totale jaarkosten.

Verschil

Is een modelcontract hetzelfde als een variabel energiecontract?

Nee. Een variabel modelcontract is wel een variabel energiecontract, maar niet ieder variabel energiecontract is automatisch een modelcontract.

Bij het variabele modelcontract volgen de opzet en modelvoorwaarden het door de ACM vastgestelde model. Een leverancier kan daarnaast een regulier variabel contract aanbieden met een andere productopzet, commerciële voorwaarden of tarieven.

Sinds 2026 bestaat bovendien ook een vast modelcontract. De woorden ‘modelcontract’ en ‘variabel energiecontract’ kunnen daarom niet als synoniemen worden gebruikt.

Wil je ook de andere contractvormen begrijpen? Bekijk dan de verschillen tussen vaste, variabele en dynamische energiecontracten.

Vergelijken

Hoe kun je modelcontracten vergelijken?

Modelcontracten vergelijken doe je niet alleen op basis van het getoonde maandbedrag. Het maandbedrag is een voorschot op basis van een geschat verbruik. Voor een goede vergelijking moet je kijken naar de verwachte totale kosten en voorwaarden over een volledig jaar.

1. Vergelijk de totale jaarkosten

Gebruik voor iedere leverancier hetzelfde verwachte jaarverbruik. Vergelijk vervolgens wat je over een volledig jaar naar verwachting betaalt voor stroom, gas, vaste kosten en eventuele teruglevering.

2. Controleer de leveringstarieven

Vergelijk het tarief per kWh stroom en per m³ gas. Let bij een variabel modelcontract ook op de mogelijke momenten waarop deze tarieven kunnen veranderen.

3. Bekijk de vaste leveringskosten

Vaste leveringskosten betaal je ongeacht je verbruik. Een aanbod met een laag verbruikstarief kan daardoor alsnog hogere totale kosten hebben.

4. Controleer terugleverkosten en terugleververgoeding

Heb je zonnepanelen? Bekijk dan hoeveel je betaalt voor teruglevering en welke vergoeding je ontvangt. Deze onderdelen kunnen meer invloed hebben dan een klein verschil in het normale stroomtarief.

5. Lees de looptijd en opzegvoorwaarden

Het vaste modelcontract duurt twaalf maanden. Bij voortijdige beëindiging kan een opzegvergoeding gelden. Het variabele modelcontract heeft geen vaste einddatum, maar controleer wel de geldende opzegtermijn.

6. Vergelijk ook reguliere aanbiedingen

Een modelcontract is een nuttige vergelijkingsbasis, maar reguliere vaste of variabele aanbiedingen kunnen andere tarieven, kortingen of voorwaarden hebben. Vergelijk het modelcontract daarom altijd met het overige aanbod dat bij je situatie past.

Kosten

Is een modelcontract energie goedkoper of duurder?

Een modelcontract is niet automatisch goedkoper. Het doel van het contract is vooral om aanbieders op een herkenbare basis te kunnen vergelijken.

Energieleveranciers bepalen zelf de tarieven van hun modelcontract. Daardoor kan het aanbod van de ene leverancier aanzienlijk duurder zijn dan dat van een andere leverancier. Ook kan een regulier vast of variabel contract goedkoper uitvallen door een lager tarief, lagere vaste kosten of een commerciële korting.

Dat betekent niet dat een modelcontract per definitie ongunstig is. Het kan interessant zijn als de actuele tarieven redelijk zijn en je de gestandaardiseerde opzet, duidelijkheid of flexibiliteit belangrijk vindt.

Beoordeel het aanbod daarom op basis van:

• je verwachte jaarverbruik;
• leveringstarieven;
• vaste leveringskosten;
• looptijd;
• terugleverkosten;
• terugleververgoeding;
• eventuele voordelen van reguliere aanbiedingen.

Afsluiten

Hoe kun je een modelcontract afsluiten?

Je kunt een modelcontract rechtstreeks bij een energieleverancier afsluiten. Iedere energieleverancier moet het aanbieden, maar het staat niet altijd prominent tussen de normale acties en pakketten.

Zo vind je het modelcontract meestal:

• zoek op de website van de leverancier naar ‘modelcontract’;
• kijk bij tarieven, contractdocumenten of voorwaarden;
• zoek naar het tarievenblad voor het vaste of variabele modelcontract;
• neem contact op met de klantenservice wanneer het aanbod niet zichtbaar is.

Vraag vóór het afsluiten om:

• het actuele tarievenblad;
• de modelcontractvoorwaarden;
• de algemene voorwaarden;
• een overzicht van terugleverkosten en terugleververgoeding;
• informatie over de looptijd;
• informatie over tussentijds opzeggen.

Controleer duidelijk welke variant je afsluit. Het vaste en variabele modelcontract hebben verschillende looptijden, tarieven en opzegvoorwaarden.

Waar vind je het modelcontract van een energieleverancier?

Het modelcontract staat vaak op een aparte pagina met tarieven, downloads of contractvoorwaarden. Het is niet altijd opgenomen in de normale online klantreis van de leverancier.

Kun je het modelcontract niet vinden? Zoek dan binnen de website op ‘modelcontract’ of vraag de klantenservice om het actuele vaste en variabele modelcontract met bijbehorende tarievenbladen.

Opzeggen

Kun je een modelcontract tussentijds opzeggen?

Dat hangt af van de variant.

Het variabele modelcontract loopt voor onbepaalde tijd. Je zit daardoor niet vast aan een vooraf afgesproken einddatum. Controleer wel welke opzegtermijn in de voorwaarden staat.

Het vaste modelcontract heeft een looptijd van twaalf maanden. Zeg je vóór de einddatum op, dan kan de leverancier een opzegvergoeding berekenen.

Controleer daarom vóór het afsluiten:

• de start- en einddatum;
• de opzegtermijn;
• een mogelijke opzegvergoeding;
• wat er bij verhuizing gebeurt;
• hoe je het contract formeel beëindigt.

Keuze

Wanneer past een modelcontract bij je?

Een modelcontract kan bij je passen als je behoefte hebt aan een herkenbare contractopzet en aanbiedingen makkelijker naast elkaar wilt leggen.

Het vaste modelcontract kan logisch zijn als je:

• één jaar prijszekerheid wilt;
• geen tussentijdse wijziging van je leveringstarieven wilt;
• verwacht dat je situatie stabiel blijft;
• de gestandaardiseerde opzet belangrijk vindt.

Het variabele modelcontract kan logisch zijn als je:

• niet voor een vaste periode wilt tekenen;
• flexibel wilt blijven;
• later opnieuw wilt vergelijken;
• accepteert dat tarieven kunnen veranderen.

Een modelcontract is minder vanzelfsprekend als je:

• uitsluitend de laagste actuele prijs zoekt;
• een scherp regulier aanbod kunt krijgen;
• een dynamisch energiecontract overweegt;
• voorwaarden nodig hebt die buiten de standaardopzet vallen;
• zonnepanelen hebt en een ander aanbod gunstiger uitpakt voor teruglevering.

Zonnepanelen

Waar let je op bij een modelcontract met zonnepanelen?

Heb je zonnepanelen? Dan moet je een modelcontract op meer onderdelen beoordelen dan alleen het normale stroomtarief.

Controleer altijd:

• hoeveel stroom je jaarlijks afneemt;
• hoeveel opgewekte stroom je direct zelf gebruikt;
• hoeveel stroom je teruglevert;
• welke terugleverkosten gelden;
• welke terugleververgoeding je ontvangt;
• welke voorwaarden gelden na het einde van de salderingsregeling.

Tot 1 januari 2027 geldt de wettelijke salderingsregeling. Vanaf die datum wordt teruggeleverde stroom niet meer op dezelfde manier gesaldeerd. De terugleververgoeding en terugleverkosten worden daardoor nog belangrijker bij het vergelijken van contracten.

Een modelcontract met een aantrekkelijk afnametarief kan voor een huishouden met veel teruglevering alsnog minder gunstig uitpakken. Vergelijk daarom altijd op basis van je verwachte afname én teruglevering over een heel jaar.

Misverstanden

Wat zijn veelgemaakte misverstanden over een modelcontract?

Een modelcontract is altijd variabel

Dat was vóór 2026 de gebruikelijke situatie. Sinds 2026 bestaat er naast het variabele modelcontract ook een vast modelcontract met een looptijd van twaalf maanden.

De prijs is bij iedere leverancier hetzelfde

De opzet en modelvoorwaarden zijn gestandaardiseerd, maar leveranciers bepalen zelf hun tarieven en leverancierspecifieke kosten. De totale prijs kan daardoor sterk verschillen.

Een modelcontract is automatisch het goedkoopste contract

Het modelcontract is bedoeld om vergelijken makkelijker te maken. Reguliere aanbiedingen kunnen lagere tarieven, kortingen of andere financiële voordelen hebben.

Het maandbedrag laat zien welk contract het goedkoopst is

Het maandbedrag is een voorschot. De werkelijke kosten hangen af van je jaarverbruik, tarieven, vaste kosten en eventuele teruglevering.

Een modelcontract staat altijd tussen de normale aanbiedingen

Sommige leveranciers tonen het modelcontract op een aparte tarieven- of voorwaardenpagina. Soms moet je het actuele aanbod bij de klantenservice opvragen.

FAQ

Veelgestelde vragen over het modelcontract energie

Wat is een modelcontract energie?

Een modelcontract energie is een gestandaardiseerd energiecontract dat iedere energieleverancier moet aanbieden. De herkenbare opzet en modelvoorwaarden maken het makkelijker om aanbiedingen van verschillende leveranciers te vergelijken.

Welke modelcontracten zijn er sinds 2026?

Sinds 2026 bestaan er twee varianten: een modelcontract van twaalf maanden met vaste tarieven en een modelcontract voor onbepaalde tijd met variabele tarieven.

Is een modelcontract altijd variabel?

Nee. Sinds 2026 bestaat naast het variabele modelcontract ook een vast modelcontract met een looptijd van twaalf maanden.

Is een modelcontract hetzelfde als een normaal variabel contract?

Nee. Het variabele modelcontract volgt een gestandaardiseerde opzet en modelvoorwaarden. Een leverancier kan daarnaast een regulier variabel contract met een andere productopzet of commerciële voorwaarden aanbieden.

Hoe vaak kunnen de tarieven van een variabel modelcontract veranderen?

De mogelijke vaste wijzigingsmomenten zijn 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Een leverancier hoeft de tarieven niet op ieder moment te wijzigen, maar kan dat maximaal vier keer per jaar doen.

Is een modelcontract energie goedkoop?

Niet automatisch. Het modelcontract is vooral een vergelijkingsbasis. Reguliere aanbiedingen kunnen lagere tarieven, kortingen of andere voordelen hebben.

Hoe kan ik een modelcontract afsluiten?

Zoek op de website van een energieleverancier naar ‘modelcontract’, ‘tarievenblad’ of ‘contractvoorwaarden’. Staat het aanbod niet online, vraag het dan op bij de klantenservice.

Kan ik een modelcontract tussentijds opzeggen?

Het variabele modelcontract heeft geen vaste einddatum. Controleer wel de opzegtermijn. Bij het vaste modelcontract kan bij beëindiging vóór de einddatum een opzegvergoeding gelden.

Waar vind ik het modelcontract van mijn energieleverancier?

Het staat vaak op een aparte pagina met tarieven, downloads of voorwaarden. Kun je het niet vinden, vraag dan bij de klantenservice naar het actuele vaste en variabele modelcontract.

Is een modelcontract geschikt als ik zonnepanelen heb?

Dat kan, maar vergelijk dan nadrukkelijk de terugleverkosten, terugleververgoeding en de voorwaarden rond het einde van de salderingsregeling. Kijk naar je totale afname en teruglevering over een volledig jaar.